Chyba wszyscy wiemy, kim był Hieronim Radziejowski. Pokoleniom wychowanym na sienkiewiczowskim "Potopie", nazwisko tego siedemnastowiecznego magnata nieodłącznie kojarzy się ze zdradą i sprowadzeniem do Rzeczypospolitej armii szwedzkiej w 1655 roku.Tymczasem losy Radziejowskiego związane są również z naszym regionem.

- PROTESTY W PISZU W 1982 R.

Czerwiec 1982r. Minęło pół roku od wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce, a w wielu miejscach na mapie kraju wciąż dawała o sobie znać potrzeba społecznego oporu. Uliczne "zadymy", akcje ulotkowe, wpięte w swetry młodzieży „oporniki” nie wyczerpywały kalejdoskopu „przypadków”, za pomocą których niektórzy spośród dawnych działaczy „Solidarności” (i nowego, budzącego się do życia - społeczeństwa) chcieli nadać sens staremu porzekadłu „zima wasza, wiosna nasza”. Do takich akcji należały „spacery” ulicami miast w porze Dziennika Telewizyjnego, powszechnie uważanego za narzędzie propagandy i źródło kłamliwych wiadomości. Zaczęło się w lutym w Świdniku. Potem był Lublin, Sochaczew, Garwolin. Mało kto pamięta, że w czerwcu 1982r. akcja dotarła także do Pisza.

Pisz w przeszłości miał szczęście do koronowanych głów. Wielokrotnie gościli tu monarchowie, ludzie ważni - znani z najskromniejszych nawet podręczników historii. Należał do nich również rosyjski imperator Aleksander I, który przejazdem gościł w Piszu u schyłku epoki napoleońskiej.

„…Nasze dzieci przeklinać nas będą..” czyli opór wobec kolektywizacji wsi.

Dokumenty z 1950r.

W lipcu 1948r. odbyło się plenum KC PPR, na którym ogłoszono tezę, że wraz z rozwojem socjalizmu w Polsce następuje zaostrzenie walki klasowej. W praktyce oznaczało to przyspieszenie procesów upaństwawiania i uspołeczniania gospodarki, oczywiście w taki sposób, jak wyobrażali to sobie polscy komuniści. Jednym z frontów tej walki miała być kolektywizacja polskiej wsi. W kolejnych latach cały kraj stał się polem zmagań podległego komunistom aparatu (PZPR, ZSL, MO i UB, organizacje młodzieżowych, administracja itp.) z rolnikami indywidualnymi o utrzymanie niezależności polskiej wsi. Władze stosowały tu najróżniejsze formy nacisku, włącznie z werbunkiem agentury, tzw. domiarami podatkowymi i fizycznymi represjami wobec opornych.

Wojna w latach 1519-1521 należała do ostatnich, jakie państwu polsko-litewskiemu przyszło toczyć z usadowionym nad Bałtykiem Zakonem Krzyżackim. Wielki Mistrz Zakonu a jednocześnie siostrzeniec polskiego króla Zygmunta I Starego - Albrecht Hohenzollern liczył, że uda mu się cofnąć czas i dzięki pokonaniu odwiecznego wroga przywrócić państwu krzyżackiemu dawną potęgę. Obok połączonych unią Polski i Litwy przeciw Albrechtowi stanęło Księstwo Mazowieckie sąsiadujące z Prusami Zakonnymi. Już w styczniu 1520r. gromadziło ono swe siły do ofensywy na puszczańską część Prus w regionie Pisza i Ełku. Miały to być wprawdzie działania o charakterze pomocniczym, ale istotne ze względu na konieczność zdobycia kilku zamków krzyżackich broniących południowej granicy państwa zakonnego.