W ostatnich latach zaczęły się mnożyć plebiscyty, rankingi, niemalże referenda na naj- , a jak nie na naj-, to przynajmniej na super - lub hiperludzi, którzy wyróżnili się, dokonali „czegoś”, czemu nikt inny by nie podołał. „Wilk Piski”, odznaka „Zielonej Gęsi”, „Przyjaciel Pisza”, „Honorowy Obywatel”… Przed dziesięciu laty to wszystko jeszcze nie istniało. Może z większą estymą podchodziło się do zdarzeń i ludzi w nich uczestniczących? W tamtych realiach, rzucony został pomysł przez jednego z piskich muzealników, by rozejrzeć się wokół i wyłowić ludzi zasługujących na uhonorowanie. Warunek miał być prosty - ponadstandardowe dokonania w dziedzinie kultury, promocja Ziemi Piskiej, kształtowanie pozytywnych postaw. Wszystko razem, lub każde z osobna…

Zgodziliśmy się, że rzeczywiście warto i w skromnym, muzealnym zespole (Witold Szczech, Waldemar Brenda, Dietmar Serafin) zaczęliśmy rozmyślać nad tytulaturą. Sprawdziwszy, czy nas już ktoś nie ubiegł, postanowiliśmy kolegialnie, by naszą samozwańczą grupę nazwać Kapitułą, która nadawać będzie tytuły Osobowości Ziemi Piskiej za miniony rok; ponadto laureaci otrzymywać będą statuetkę „Smętka”. Dlaczego właśnie „Smętek”? Przed wojną przeflancował go na Mazury mistrz polskiego reportażu, Melchior Wańkowicz, czyniąc z tej symbolicznej postaci złego ducha Warmii i Mazur. To „Smętek” odpowiadał za wszystkie tutejsze nieszczęścia, ludzką bierność, głupotę, zawiść i małostkowość. A skoro mieliśmy wyróżniać tych, którym się udało, to tak, jakby laureaci Osobowości Ziemi Piskiej dali sobie radę z tym złym stworem, potrafili nad nim zapanować, z powodzeniem sprostać przeciwnościom losu…

Każdorazowy termin posiedzeń Kapituły ustaliliśmy na ostatni dzień roku. Od pierwszej decyzji o przyznaniu tytułu Osobowości Ziemi Piskiej upłynęła równo dekada. Życie sprawiło, że Kapituła już nigdy nie zbierze się w dotychczasowym składzie… Może więc warto skorzystać z okazji, by przedstawić szczęśliwą „dziesiątkę” laureatów, którzy według nas – pozytywnie wpisali się w najnowszą historię tej ziemi?

Zaczynem do przyznania pierwszego tytułu Osobowości Ziemi Piskiej za 2000 rok był sukces młodego pisanina Radosława Sobczaka, który jako jedyny Polak doszedł do III etapu XIV Konkursu Chopinowskiego. Uczeń Społecznego Ogniska Muzycznego, absolwent Szkoły Muzycznej w Piszu, zaskoczył swoim talentem największe autorytety w zakresie muzykologii. Obecnie jest pianistą znanym w kraju i zagranicą.

Następnym laureatem (2001r.) został Wojciech Kass. Utalentowany poeta przybyły do Muzeum K.I. Gałczyńskiego w Praniu w 1997r., w krótkim czasie ujawnił także swoje umiejętności organizacyjne. Za kształtowanie pozytywnego obrazu Warmii i Mazur jako regionu o wspaniałych tradycjach i bogatym życiu artystycznym, za stworzenie z Leśniczówki Pranie kulturalnej stolicy Mazur, która promieniuje nie tylko odbitym światłem lampy Mistrza Konstantego, ale również blaskiem własnej poezji nowego gospodarza leśniczówki, Kapituła przyznała Wojtkowi tytuł Osobowości Ziemi Piskiej.

Laureatem za 2002r. została Mira Kreska, ówczesna przewodnicząca Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej „Roś” w Piszu. Jej odwieczne związki z Ziemią Piską były bardzo pomocne w przełamywaniu wzajemnych stereotypów między dawnymi a nowymi mieszkańcami tej krainy. Jako przewodnicząca organizacji mniejszości niemieckiej w Piszu zapisała się trwale w historii polsko – niemieckiego pojednania i współpracy między społecznościami Pisza i partnerskiego powiatu Schleswig – Flensburg.

Rok 2003 zaowocował przyznaniem tytułu Osobowości Ziemi Piskiej małżeństwu: Danucie i Krzysztofowi Worobcom. Pokazali oni możliwość skutecznego łączenia działalności gospodarczej i kulturalnej. Ich upór i zaangażowanie uchroniły przed zniszczeniem zabytkowe obiekty mazurskiej architektury drewnianej, tworząc ciekawy skansen w Kadzidłowie.

W 2004r. tytuł Osobowości… wraz z drewnianą figurką „Smętka” powędrował do Lecha Ostrowskiego, dyrektora Społecznego Ogniska Muzycznego w Piszu, twórcy Piskiego Chóru Kameralnego, Kapeli Ludowej, Chóru Dziecięcego „Rezonans”, autora wielu sukcesów estradowych w Piszu, województwie i kraju. Człowieka – omnibusa poruszający się swobodnie w każdej formie i stylu muzyki.

Kolejnym, bardzo młodym laureatem, tym razem za 2005r., został Tomasz Kamiński – pisanin mieszkający w Trójmieście, ciągle jednak sercem i duszą związany z rodzinnym miastem. Jego aktywna obecność jest tu ciągle zauważalna. Z zawodu architekt i wykładowca na Politechnice Gdańskiej, był inicjatorem warsztatów architektonicznych w Piszu. Ich celem było rozbudzanie zainteresowania perspektywami rozwoju urbanistycznego miasta, co ma wpływ na kształtowanie pozytywnego obrazu Pisza na zewnątrz. Tomasz Kamiński to także pomysłodawca i współorganizator Jubileuszowego Koncertu z okazji czterdziestolecia piskiej sceny muzycznej, z czego wyrósł cykl imprez pod nazwą Muzyczna Scena Miasta Pisza (Muzyczna Scena Mazur Południowych). Jest to przykład godnej uznania umiejętności zachowania związków z Małą Ojczyzną. Tomasz Kamiński okazał się znakomitym ambasadorem naszego grodu.

Wśród laureatów nie mogło zabraknąć Wiesławy Jankiewicz, wieloletniej nauczycielki, dyrektorki Zespołu Szkół Katolickich w Piszu, utworzonego inicjatywy Stowarzyszenia Rodzin Katolickich. Szkoła ta bardzo mocno wrosła w obraz miasta żywo uczestnicząc w lokalnych i regionalnych przedsięwzięciach edukacyjnych oraz wychowawczych. Łączenie zaangażowania i współpracy uczniów, rodziców i nauczycieli, stworzyło fundament udanej działalności edukacyjnej. Od samego początku szkoły w 2000r. ogromny wkład w realizację tej działalności miała właśnie Wiesława Jankiewicz, która otrzymała tytuł Osobowości… za rok 2006. Akurat w tym roku Katolickie Liceum Ogólnokształcące kończyli pierwsi absolwenci, rozpoczynający edukację jeszcze w Katolickim Gimnazjum w pierwszym roku jego istnienia.

W 2007r. wybór padł na inną osobę związaną z oświatą. „Smętka” otrzymała Krystyna Kamka. Mijało właśnie pierwsze dziesięciolecie, w którym - kierowana przez laureatkę Szkoła Podstawowa nr 2 w Piszu, realizowała współpracę ze szkołami partnerskimi w Niemczech i na Litwie. Ta oddolna i w tym sensie pionierska inicjatywa przyczyniła się do wymiany młodzieży, obopólnych odwiedzin i wycieczek, a w konsekwencji - do zbliżenia narodów. Szkoła Podstawowa nr 2 jest zresztą widoczna w mieście przy każdej okazji. Młodzież kierowana przez zespół pedagogiczny Pani Krystyny uczestniczy w przedsięwzięciach artystycznych i ekologicznych. Takie zaangażowanie wyzwoliło kreatywną postawę uczniów, rodziców i nauczycieli. To kolejny udany przykład właściwej działalności edukacyjnej.

Krystyna Bochenek, emerytowana pracownica Piskiego Domu Kultury, została Osobowością Ziemi Piskiej za 2008r. Z jej inspiracji i przy jej sprawczym uczestnictwie powstał w Piszu Klub Seniora oraz folklorystyczny Zespół „Piszanie”. Jego występy na scenach Warmii i Mazur od początku budziły żywe zainteresowanie naszym miastem. Zaś imprezy artystyczne organizowane w Piszu wzbogaciły tutejszą ofertę kulturalną. Angażując do zespołu osoby w tzw. Złotym Wieku, przywróciła im młodość, pozwoliła odkryć pokłady niespożytej energii i twórczego talentu. Przecież taniec i muzyka ludowa, to nasze korzenie, od których odrywamy się w pogoni za nowoczesnością. Brawo Pani Krystyno!

Tytuł Osobowości… za rok 2009 przyznany został Tadeuszowi Banachowi – znanemu menadżerowi, prezesowi Zarządu Piskiej „Sklejki”. Zakład ten od lat pozostaje największym pracodawcą mieszkańców Pisza. Stanowi źródło egzystencji wielu rodzin, a miasto związane jest ze „Sklejką” na dobre i na złe. Zakładem od dawna kierował laureat – znakomity organizator i społecznik. Dzięki jego przychylności wielokrotnie wspierane były finansowo i rzeczowo inicjatywy społeczne i kulturalne. I za to właśnie Kapituła postanowiła go wyróżnić.

Za to rok 2010 zaowocował Osobowością… Hanny Zawalich. Podczas trzydziestoletniej pracy w Związku Harcerstwa Polskiego oraz placówkach kultury w Piszu i w Białej Piskiej, Hania dowiodła jak bliscy są jej ludzie. Wartości te wpajała młodzieży, z którą potrafiła nawiązywać szczególny, bliski kontakt. Te wartości przyświecały jej także w ostatnich latach, kiedy objąwszy kierownictwo Ośrodka Kultury Białej Piskiej, wraz z zespołem współpracowników, uczyniła z tej placówki perłę kultury, emanującą dobrem i pięknem.

Dziesięć lat i dziesięciu wybitnych mieszkańców najbliższego regionu… W kolejnych latach w większości podtrzymywali swą twórczą pasję społecznego działania. Niekiedy otrzymywali inne nagrody i wyróżnienia. Czasem podziękowanie bywało doprawione goryczą… Ale co roku, każdego dnia 31 grudnia, gdy w muzealnym gronie decydowaliśmy, do kogo tym razem powędruje „Smętek”, mieliśmy świadomość wskazywania właściwej osoby… i poczucie, że w naszej okolicy jest jeszcze wielu takich, którzy potrafią nasycić kolorami naszą nieco poszarzałą codzienność.

Wierzę, że przyszłe lata zaowocują kolejnymi laureatami za zasługi dla rozwoju życia społeczno – kulturalnego, za promocję Ziemi Piskiej oraz kształtowanie jej pozytywnego wizerunku.

Dietmar Serafin